Op dinsdag 15 september is alle aandacht traditioneel gericht op de koning, de troonrede en de plannen voor het komende jaar. Maar voor finance professionals is er nog een andere hoofdrolspeler: Eelco Heinen (VVD), minister van Financiën. Je mag hem gerust de CFO van Nederland noemen. Hij bewaakt de staatskas, onderhandelt over de begroting, let op de staatsschuld en presenteert op Prinsjesdag de Miljoenennota. Maar wie is de man die het beroemde koffertje omhoog mag houden?
Heinen heeft een opmerkelijke opleidingsachtergrond. Zijn eerste studie was geen economie, maar hogere informatica aan de Hogeschool van Amsterdam. Daarna stapte hij over naar de Universiteit van Amsterdam, waar hij achtereenvolgens een bachelor algemene economie behaalde, een master macro-economie afrondde en vervolgens nog een master internationale betrekkingen volgde. Ook volgde hij aanvullende opleidingen op het gebied van financieel-economisch beleid.
In 2021 kamerlid
De combinatie van techniek, economie en internationaal beleid is terug te zien in zijn loopbaan. Voordat hij minister werd, werkte Heinen bij het ministerie van Financiën en later jarenlang als financieel beleidsadviseur voor de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Toen hij in 2021 zelf Kamerlid werd, kreeg hij dan ook de financiële portefeuille. Rijksbegroting, financiële markten, Europees monetair beleid en staatsdeelnemingen behoorden tot zijn specialismen.
Heinen is niet pas sinds het kabinet-Jetten minister van Financiën. Hij was dat al in het kabinet-Schoof vanaf 2 juli 2024 en werd op 23 februari 2026 opnieuw benoemd in het kabinet-Jetten. Als je naar Heinens politieke profiel kijkt, zie je een rode draad: hij hecht sterk aan solide overheidsfinanciën. Tijdens zijn jaren als financieel woordvoerder waarschuwde hij regelmatig voor uitgaven die volgens hem onvoldoende waren gedekt. Ook uitte hij kritiek wanneer kabinetten geld uitgaven zonder expliciete goedkeuring van de Tweede Kamer.
Balans tussen investeren en beheersen
Als minister van Financiën zette Heinen die lijn voort. Op de website van de Rijksoverheid vat hij zijn missie samen als: investeren in een welvarend en veilig Nederland. Dat terwijl de overheidsfinanciën stabiel blijven. Dat klinkt misschien niet zo spectaculair, maar dat is de kern van de CFO-functie. Zoals een CFO binnen de onderneming ook naar financiële gezondheid op de lange termijn kijkt, probeert de minister van Financiën een balans te vinden tussen investeren en beheersen.
Heinen staat bekend als een voorstander van trendmatig begroten: een methode waarbij de overheid aan het begin van een regeerperiode vaste afspraken maakt over haar inkomsten en uitgaven. Dit beleid helpt om de economie stabiel te houden. Heinen wil in economisch goede tijden buffers opbouwen, zodat er ruimte ontstaat om tegenvallers op te vangen wanneer het slechter gaat. Dat principe vormt al decennia lang een belangrijk fundament onder het Nederlandse begrotingsbeleid.
Wat doet de CFO van Nederland?
De vergelijking met een CFO gaat verder dan alleen de focus op cijfers. Heinen is verantwoordelijk voor de Rijksbegroting, het beheer van de staatsschuld, financiële markten, relaties met instellingen zoals De Nederlandsche Bank en het Internationaal Monetair Fonds, en het Europese financiële beleid.
Daarnaast speelt hij een centrale rol in vrijwel alle grote politieke beslissingen. Nieuwe investeringen, belastingmaatregelen of bezuinigingen komen uiteindelijk langs het ministerie van Financiën. Geen minister die geld wil uitgeven, kan om Heinen heen.
Moment suprême: Prinsjesdag
De komende weken staat voor Heinen alles in het teken van Prinsjesdag. Als minister van Financiën is hij daarbij verantwoordelijk voor de Miljoenennota en de Rijksbegroting. Dat zijn de documenten waarin het kabinet uitlegt hoeveel geld het verwacht binnen te krijgen, hoeveel het wil uitgeven en welke (economische) keuzes daarbij worden gemaakt.
Heinen leidt de begrotingsvoorbereiding, bewaakt de financiële kaders en zit aan tafel bij de onderhandelingen over nieuwe uitgaven, lastenverlichting en bezuinigingen. Daarbij fungeert hij als degene die voortdurend en niet aflatend de vraag stelt hoe nieuwe plannen betaald moeten worden. Naar Prinsjesdag 2026 specifiek, is dat een ingewikkelde opgave. Het kabinet moet keuzes maken over onder meer defensie-uitgaven, belastingmaatregelen, de hervorming van box 3 en de zorgkosten, terwijl het voor de begroting ook steun zoekt bij oppositiepartijen.
Mogelijke compromissen
Volgens recente berichtgeving voert Heinen gesprekken met verschillende fractievoorzitters en onderhandelt hij samen met premier Rob Jetten, die je als CEO van Nederland kunt zien, over mogelijke compromissen die voldoende politiek draagvlak kunnen krijgen. Dat is nodig, omdat het kabinet geen meerderheid heeft en brede steun nodig heeft voor de begroting. Volgens PRO-leider Jesse Klaver is het mogelijk dat het kabinet wel een begroting presenteert, daar nog geen of te weinig overeenstemming over is, maar vervolgens per onderwerp steun probeert te vergaren.
De begroting moet vrijdag 28 augustus klaar zijn en gaat vervolgens naar de Raad van State, zodat de Miljoenennota op Prinsjesdag kan worden aangeboden.
Op Prinsjesdag zelf presenteert Heinen de begroting aan de Tweede Kamer. Het iconische koffertje met de tekst 'derde dinsdag in september' is daarbij uitgegroeid tot één van de bekendste symbolen van het Nederlandse begrotingsproces. Voor de buitenwereld is het een ceremonieel moment, voor Heinen is dit hét eindpunt van maandenlang rekenwerk en onderhandelen.
