Twee chauffeurs roken woensdagochtend voor het distributiecentrum van Boni in Nijkerk rustig een sigaretje in het zomerzonnetje. Ze wachten op hun volgende vracht. Het is vandaag weer mogelijk om uit te rijden. Gisteren en eergisteren blokkeerden boze boeren het dc en kon er geen truck in of uit. ‘Ik ben nog net ontsnapt’, lacht één van de truckers. Ze ervaren dat het gelukkig wel meevalt met de lege schappen. ‘Boni was voorbereid. Zaterdag is alle kw nog volgegooid’, zegt de ene man. Uit een koelhuis op een andere locatie is ook nog vers bijgevuld in de winkels, reageert de ander.
Frank Klören, Boni was bezorgd
Op dinsdag toonde financieel directeur Frank Klören zich nog uitermate bezorgd: de blokkade zou de opening van de nieuwe Boni in Ravenstein wel eens kunnen verstieren. Gelukkig voor Boni vertrokken boeren diezelfde avond. De winkel in Ravenstein is gewoon volgens plan geopend op 6 juli.
We praten niet met deze blokkeerboeren. Dat zijn jonge gasten die geen idee hebben waar het over gaat. Daar valt geen zinnig woord mee te wisselen.
Jumbo-ondernemers en dc's
Op het hoogtepunt versperden boeren zo’n twintig distributiepunten van supermarkten. De ene formule heeft hier meer last van dan de ander. Jumbo-ondernemer Christiaan Veltrop uit Rotterdam krijgt geleverd uit dc’s in Woerden en Raalte, net twee locaties die de boeren blokkeren. Het gevolg: letterlijk alle verse producten zijn op dinsdag helemaal op. Hij heeft de vakkenvullers die maandagavond zouden komen maar afgebeld. Er viel immers niets te vullen. Zo bespaart hij nog wat kosten. De rest van het personeel is bezig met schoonmaken. ‘Ik heb het nog nooit zo triest gezien’, verzucht de franchiser. De leveringen beginnen een beetje op gang te komen. Maar het zal nog dagen duren voordat alles weer goed is aangevuld. Veltrop heeft nog geen idee hoeveel financiële schade hij oploopt. Hij vermoedt dat het gaat om 10 tot 15 procent minder omzet. ‘Maar misschien ben ik te voorzichtig.’ Een schrale troost is dat hij maandag wel een ‘dikke omzet’ draaide. ‘Hamstergedrag van klanten’, verklaart hij.
Jumbo Geertsma: ondernemersrisico
In het Groningse Grijpkerk voelt Jumbo-ondernemer Hendrik Geertsma de impact van de boerenacties. ‘Ja, we zijn behoorlijk leeg’, reageert de noorderling droogjes. Gelukkig kreeg hij de vracht voor maandag al op zondag binnen. Dit voorkwam geen lege vakken, want net als bij Veltrop hamsterden klanten er maandag op los. Dit zorgde voor een omzetplus van zo’n 30 procent. Er kwamen zelfs boeren in de winkel voor een hapje en een drankje. Zij barricadeerden met hun tractoren de brug over het Prinses Margrietkanaal nabij de Groningse plaats Gaarkeuken.
De inkomsten die hij door de dc-blokkade in Beilen misloopt noemt hij een ‘ondernemersrisico.’ Maar de acties moeten natuurlijk geen weken gaan duren, benadrukt hij. Ondanks de protestacties heeft Geertsma respect voor de boeren. De ouders van zijn vriendin Wieteke Streekstra hebben een gemengd bedrijf en hebben net nog 150 kilo aardappels afgeleverd.
Picnic en Crisp
Onlinesuper Picnic ondervond ook hinder van de blokkades. ‘We hebben duizenden klanten niet kunnen leveren, dus dat betekent omzetderving’, zegt woordvoerder Romke Spierdijk. Een andere online speler Crisp heeft hier geen last van. 'We ondervinden in onze keten geen impact van de boerenprotesten', verklaart woordvoerder Vera Mohrlein.
Plus-winkels hebben minder last
Niet iedere supermarkt heeft even veel last van de boerenprotesten. ‘We hebben er nog niet veel van gemerkt. Je mist natuurlijk wel leveringen. Hier en daar zijn dus lege vakken. Dat wel’, reageert supermarktmanager Jurién de Ruiter van de Plus in Wezep en in Heerde. Alles is zo efficiënt geregeld bij supers dat acties zoals bij de dc’s al snel grote impact hebben, weet hij.
Esther van der Horst die met haar man Ronny de Plus in Elspeet uitbaat: ‘Het valt bij ons wel mee met lege schappen, maar het moet niet veel langer duren, want dan ga je het in de omzet zien.’
Marc Jansen: boosheid niet richten op super
CBL-directeur Marc Jansen stapt op woensdagmiddag geërgerd uit zijn auto. ‘Het houdt maar niet op. Het moet stoppen’, reageert hij op weer een nieuwe blokkade bij het Aldi-dc in Drachten. ‘De sleutel ligt in Den Haag, niet op een industrieterrein in Drachten’, wijst hij naar de stikstofwoede die boeren botvieren op de supermarkten. Hij hekelt sommige gemeenten die soms veel te traag optraden. In Veghel bij het Jumbo-dc werd binnen twee uur een einde gemaakt aan de blokkade, terwijl die bij Boni in Nijkerk twee dagen duurde. Sommige protesten beginnen daardoor zelfs op een festival te lijken. Zo was er bij het Boni-dc een heuse barbecue en elders bij een distributiecentrum treedt zelfs een band op, weet Jansen. ‘We hebben gisteravond nog een brief naar gemeenten gestuurd met het verzoek handhavend op te treden.’
CBL wil landelijke sturing
Hij realiseert zich dat gemeenten niet altijd de capaciteit hebben om snel en adquaat te handelen. Het CBL pleit daarom voor een landelijke sturing die mogelijk toekomstige protestacties bij dc’s in de kiem smoort. Hij denkt dan aan een landelijk trekkerverbod of een landelijk samenscholingsverbod. Jansen bespreekt deze opties ook met de ministeries in Den Haag. Deze maatregelen zijn nodig, want met de blokkeerboeren praten heeft absoluut geen zin, onderstreept de supermarktbaas. ‘We hebben reguliere gesprekken met boerenorganisaties als LTO of Agractie. We praten niet met deze blokkeerboeren. Dat zijn jonge gasten die geen idee hebben waar het over gaat. Daar valt geen zinnig woord mee te wisselen.’ In 2019 toen het CBL een rechtszaak won tegen FDF over het platleggen van dc’s was er nog sprake van inhoudelijke gesprekken, stelt Jansen. Dat is nu niet mogelijk.
Schade voor supermarkten
De schade voor supers loopt in de tientallen miljoenen. Het CBL bekijkt de juridische mogelijkheden om deze te verhalen op de demonstranten. Dat zal lastig worden omdat ze niet handelen vanuit een organisatie. Jansen: ‘Ze zijn slim. Het lijkt of er geen aansturing is, maar die is er wel. We vragen gemeenten hun identiteit door te geven.’
