Een nieuw TNO-rapport ‘Het potentieel van leefstijlveranderingen in de Nederlandse klimaattransitie’ toont aan dat leefstijlveranderingen, waaronder het minderen van vlees- en zuivelconsumptie, een grote vermindering in CO2-uitstoot opleveren. Ondanks de voordelen voor het klimaat, is de bereidheid onder mensen om minder vlees te eten relatief laag in Nederland. TNO onderzocht wat de barrières zijn voor gedragsverandering en wil met dit rapport beleidsmakers concrete handvatten bieden om gedragsverandering een volwaardig onderdeel te maken van het klimaatbeleid voor een klimaatneutraal 2050.
Een keer per week vlees, 10 procent minder zuivel
Wat als we gemiddeld in Nederland één keer per week vlees zouden eten, en 10 procent minder zuivel zou eten en drinken? Om deze vraag te beantwoorden vergeleek TNO een situatie van een gemiddeld voedingspatroon met een situatie waarin een persoon één keer per week vlees eet en 10 procent minder zuivel eet of drinkt, maar wel meer vlees- en zuivelvervangers eet of drinkt. Deze vergelijking leidde tot een potentiële vermindering van 640 kg CO2-eq per persoon per jaar en 1375 kg CO2-eq per huishouden per jaar.
30 procent eet nooit vegetarisch
Ook onderzocht TNO de huidige eetgewoonten van Nederlanders om te achterhalen waar nog kansen liggen voor levensstijlverandering. Uit data van het CBS uit 2024 bleek dat 30,8 procent nooit vegetarisch eet, 42,6 procent een- of tweemaal per week vegetarisch eet en 21,7 procent minimaal drie keer per week vegetarisch eet. Op basis hiervan maakte TNO een inschatting voor de landelijke potentiële CO2-vermindering door minder vlees en zuivel.
Bereidheid voor gedragsverandering
Maar zijn Nederlanders wel bereid om tot gedragsverandering over te gaan? Voor het beantwoorden van deze vraag onderzocht TNO hoeveel mensen bereid zijn om minder dan een dag in de week vlees te consumeren. Van de mensen die dit nog niet doen, zou 36 procent ervoor openstaan om hun eetgedrag te veranderen. Voor zuivel (en eieren) is dit 17 procent.
Systeemveranderingen
Tot nu toe onderneemt de overheid nog weinig actie om klimaatbelastende eetgewoonten te verminderen of veranderen. Om deze veranderingen mogelijk te maken, zijn er aanpassingen in het systeem nodig. Bijvoorbeeld door in te zetten op aanknopingspunten die leiden tot een omslagpunt (tipping point). Hierna zou een domino-effect ervoor kunnen zorgen dat de verandering zichzelf in stand houdt. In dit geval het punt waarop vleesvervangers de norm worden en vlees niet meer. Dit schreef het onderzoeksbureau eerder in de verkenning ‘Anders consumeren om klimaatdoelen te halen’.
Duurzame keuzes maken
Het is niet de bedoeling dat de verantwoordelijkheid voor deze leefstijlverandering alleen bij de gebruikers ligt. Vooral overheden en bedrijven kunnen impact maken. Volgens TNO is het idee dat een duurzame leefstijl wordt gefaciliteerd door de maatschappij. Dit betekent dat duurzame keuzes zo aantrekkelijk en gemakkelijk mogelijk gemaakt moeten worden.
