Het klinkt als een droom voor iedere architect: een regeringsleider die architectuur belangrijk vindt, buitenlandse bureaus uitnodigt, opdrachten verstrekt en zich persoonlijk bemoeit met het ontwerp. In Albanië werd die droom dankzij Edi Rama werkelijkheid. The Albanian Files, een 800 pagina's tellend boek over twintig jaar buitenlandse architectuur in het land, toont vooral de bijzondere relatie tussen architectuur en macht. En is daarmee een onthullend portret van een beroepsgroep die het ontbreken van democratische controle verwart met ontwerpvrijheid.

Op het einde van de coronaperiode besloot een jong gezin hun stadsappartement in te ruilen voor een vrijstaande woning met tuin aan de rand van de stad, op een steenworp van het centrum. Het betrof een gedateerde woning uit 1958 met een aantal destijds 'moderne' kenmerken. De opdracht bestond erin deze woning om te vormen tot een frisse, hedendaagse gezinswoning met een sterke relatie tot de tuin en verwijzingen naar de Case Study Houses, autodesign en interieurontwerp.

Schijnbaar uit het niets landde Sweco in 2023 in de Nederlandse architectuur met de overname van JHK Architecten en Van Aken Architectuur. Afgelopen jaar werd Architecten aan de Maas - als onderdeel van ingenieursbureau Volantis - ingelijfd, alsook verschillende ingenieurs- en architectenbureaus in België. Er volgden persberichten over grote opdrachten waaronder het nieuwe Philips-Stadion in Eindhoven en Cultuurcluster8 in Amsterdam Zuidoost. Maar de multi-dienstverlener wordt ook met enige scepsis bekeken. Is dit het bureau van de toekomst?

Met de herontwikkeling van de Grote Rietschuur van Frank van Klingeren krijgen twee begrippen uit het gedachtegoed van de eigenzinnige architect weer nieuwe betekenis: 'ontklontering' en 'hinder'. Als centrale ontmoetingsplek vormt de Rietschuur straks het hart van een nieuw groen woonhof met woningen voor senioren, jongeren en statushouders.

Thomas Dieben, partner bij KRFT, tipt de gerealiseerde industriële woonutopie Familistère de Guise in Noord-Frankrijk. Als baksteenliefhebber wordt hier voor hem een droom werkelijkheid. Maar gebouwde utopieën fascineren Dieben vooral vanwege de spanning tussen utopie en menselijk imperfectie. Een spanning die hij in zekere mate ook aantreft op de camping.

De nadrukkelijke wens van de opdrachtgever was om de karakteristieke vooroorlogse twee-onder-een-kapwoning volledig toekomstbestendig te transformeren. De woning kampte met constructieve beperkingen, achterstallig onderhoud en een indeling die niet meer aansloot op het gezinsleven. Gevraagd werd om meer ruimtelijkheid, duurzaamheid, bergruimte en werkplekken, met behoud van de unieke locatie en het uitzicht op het aangrenzende weiland als uitgangspunt voor binnen- en buitenleven.

De Universiteit Utrecht heeft op De Uithof een campus vol architectonische hoogstandjes. Maar het gaf zijn kruip-door-sluip-door-bezit in de binnenstad niet helemaal op. In een eeuwenoud blok achter de Domkerk voegde DP6 Architectuurstudio drie bestaande universiteitspanden samen tot het nieuwe Anna Maria van Schurmangebouw. Het slimme ontwerp schept ruimte en creëert een nieuwe route. Onlangs startte de bouw.

In Brazilië ben je niet één, twee, drie, maar als je er bent, bezoek dan vooral de gebouwen van Lina Bo Bardi, waaronder SESC Pompeia, zegt Marianne Loof, partner bij LEVS. 'Bo Bardi stelde altijd de vraag: voor wie bouwen we en welke samenleving willen we maken?'

De Faar is een cultuureducatief centrum voor Dilsen-Stokkem waarin bibliotheek, theaterzaal, kunstacademie, humaniora en café worden samengebracht. Het project vormt het sluitstuk van de heraanleg van het centrumplein en moet een baken zijn voor de stad. De bestaande, verouderde bibliotheek op de site werd niet afgebroken, maar getransformeerd, uitgebreid en geïntegreerd in een nieuw gebouw dat cultuur, onderwijs en stedelijk leven met elkaar verbindt en zichtbaar maakt.

Wat hebben zeegras, ratten, restmaterialen, winkelcentra en arbeidsmigranten met architectuur te maken? Bij de 15 projecten die zijn gehonoreerd in de Startregeling Architectuur van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie vormen deze en andere onderwerpen het vertrekpunt voor onderzoek. De experimenterende architecten en onderzoekers tasten de grenzen van het vak af. Samen ontvangen ze 138 duizend euro.

Het Veerhuis is een expeditieloods met dienstwoning uit 1918 van H.J. Baanders, een verfijnd huis op een ruwe havenplek, getransformeerd tot schrijvershuis met publieke rol aan de Nieuwe Maas. In 2020 was het ensemble versnipperd en uitgehold; sloop lag voor de hand. De opgave koppelde herstel van deze eigenzinnige structuur aan een radicaal nieuw programma waarin schrijven, verblijf en optreden samenkomen.

Alle prachtige renders met florerende planten, struiken en bomen op de veertiende verdieping ten spijt, veel 'groene' architectuur kost de samenleving meer dan het opbrengt. Zo hebben gebouwen met bomen op verdiepingen, zoals de Trudo Toren en Wonderwoods, een klimaatprijs. Dit vanwege de extra hoeveelheid CO2 die ze uitstoten om al dat groen op hoogte constructief mogelijk te maken. Daarbij is groen uiteindelijk het best af met 'de voetjes in de grond'.

Bij alle discussies over het oplossen van de wooncrisis worden de Nederlandse groeikernen vaak over het hoofd gezien, constateert directeur Michelle Provoost van het International New Town Institute in Rotterdam. Onterecht, vindt ze. "Groeikernen hebben én de ruimte én de infrastructuur."

Een elektriciteitshuisje als tuin, als ontmoetingsplek voor de buurt of als oplaadpunt voor je telefoon. Met een huid van planten of zinken plaatjes. Atelier Elswijk, ardor—studio en npk design winnen de Utrechtse ontwerpwedstrijd voor nieuwe 'jassen' rond elektriciteitshuisjes. Hun voorstellen laten zien hoe noodzakelijke infrastructuur niet alleen kan worden ingepast in de historische binnenstad, maar ook iets kan toevoegen aan de openbare ruimte.

Het duurzaam uitbreiden van een Utrechtse benedenwoning van 70m2 met een extra slaapkamer en een wat ruimere badkamer. Waarbij het aansluiten op de bestaande structuur en het bewaken van de buitenruimte leidend zou moeten zijn. Ook moest het eigenhandig/alleen gebouwd kunnen worden.